"Ψήλωσε η κοντούλα λεμονιά". Η αξιοκρατία στα καλύτερά της

 
Μεγάλη υπόθεση η αξιολόγηση προσωπικού στις σύγχρονες ιδιωτικές εταιρείες. Επιστήμη ολόκληρη.

Competencies, performance indicators, interviews, assessment, leadership skills, εμπειρία, προσόντα, αποτελεσματικότητα. Λέξεις πολλές, αγγλικές κατά προτίμηση, γιατί έτσι

αποκτούν μεγαλύτερο κύρος.

Και φυσικά, πάνω απ’ όλα, αξιοκρατία.

Υποψήφιοι καταθέτουν βιογραφικά. Περιγράφουν την εμπειρία τους. Παρουσιάζουν τη δουλειά τους. Απαντούν σε ερωτήσεις. Περιμένουν να αξιολογηθούν με αντικειμενικά κριτήρια.

Τι όμορφα.

Μέχρι που φτάνει εκείνη η μαγική στιγμή που ανακοινώνεται το αποτέλεσμα και ανακαλύπτεις ότι τα κριτήρια είχαν μια αξιοθαύμαστη… ελαστικότητα.

• Η εμπειρία μετράει.

Εκτός αν δεν μας βολεύει.

• Τα προσόντα είναι απαραίτητα.

Εκτός αν περισσεύουν.

• Η προϋπηρεσία αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα.

Εκτός αν προηγείται κάποιος που δεν πρέπει να προηγείται.

• Η γνώση του αντικειμένου είναι καθοριστική.

Εκτός αν έχει ήδη καθοριστεί κάτι άλλο.

                            Και τότε συμβαίνει το θαύμα!!!!

                             Ψηλώνει η κοντούλα λεμονιά.

Ξαφνικά εμφανίζονται «ιδιαίτερα χαρακτηριστικά», «συνολική εικόνα», «δυναμική εξέλιξης», «καταλληλότητα για τον ρόλο» και άλλα υπέροχα, αόριστα και κυρίως μη μετρήσιμα κριτήρια.

Τόσο μη μετρήσιμα, ώστε στο τέλος μπορούν να μετρήσουν ακριβώς όσο χρειάζεται.

Και κάπως έτσι ολοκληρώνεται μια απολύτως «αντικειμενική» διαδικασία, στην οποία όλοι είχαν ίσες ευκαιρίες — απλώς κάποιοι φαίνεται ότι ήταν λίγο πιο ίσοι από τους υπόλοιπους.

Βέβαια, υπάρχουν και οι καχύποπτοι.Αυτοί που ζητούν να μάθουν ποια ήταν τα κριτήρια πριν ξεκινήσει η διαδικασία.

Ποιος αξιολόγησε.Πώς βαθμολογήθηκε κάθε υποψήφιος.Ποια προσόντα προσμετρήθηκαν.Πώς τεκμηριώθηκε η τελική επιλογή.

Τι περίεργοι άνθρωποι.

Δεν τους αρκεί η διαβεβαίωση ότι «ακολουθήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες».

Θέλουν και στοιχεία.Λες και η αξιοκρατία χρειάζεται αποδείξεις.

Υπάρχει όμως και μια ακόμη πιο ενδιαφέρουσα κατηγορία: οι ίδιοι οι αξιολογητές.

Εκείνοι που συμμετέχουν σε μια διαδικασία, βάζουν την υπογραφή τους, αξιολογούν ανθρώπους και στη συνέχεια — όταν αρχίζουν οι ερωτήσεις —  εξηγούν ότι… «υπέκυψαν σε πιέσεις».

Εδώ πλέον η επιστήμη της αξιολόγησης περνάει σε άλλο επίπεδο. Γιατί αν ένας αξιολογητής δηλώνει ότι υπέκυψε σε πιέσεις, γεννιέται μια μάλλον απλοϊκή απορία: Τελικά ποιος αξιολόγησε ποιον;

Ο αξιολογητής τον υποψήφιο ή εκείνος που άσκησε την «πίεση» τον αξιολογητή;

Και ακόμη καλύτερα: αν πράγματι υπήρξαν πιέσεις, η διαδικασία παραμένει «αντικειμενική» επειδή απλώς το παραδεχτήκαμε μετά; Είναι κι αυτό μια πρωτοποριακή εκδοχή εταιρικής διαφάνειας.

«Ναι, πιεστήκαμε. Ναι, υποκύψαμε. Αλλά κατά τα λοιπά η διαδικασία ήταν απολύτως αξιοκρατική».

Σχεδόν συγκινητικό.

Γιατί, προφανώς, ο υποψήφιος οφείλει να διαθέτει χαρακτήρα, προσωπικότητα, υπευθυνότητα, ικανότητα λήψης αποφάσεων και αντοχή στην πίεση. Ο αξιολογητής πάλι μπορεί απλώς να… υποκύπτει στην πίεση.

Μικρή λεπτομέρεια.

Στις πραγματικά προηγμένες εταιρείες, άλλωστε, η αξιολόγηση λειτουργεί πολύ πιο απλά: πρώτα βρίσκεις το αποτέλεσμα και μετά ανακαλύπτεις τα κριτήρια που το δικαιολογούν.

Αυτό δεν λέγεται προχειρότητα. Λέγεται ευελιξία στη διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού.

Δεν λέγεται «φωτογραφική διαδικασία».Λέγεται strategic talent management.

Και αν στο τέλος κάποιος εξακολουθεί να απορεί πώς προέκυψε η επιλογή, η απάντηση είναι απλή: Δεν κατάλαβε τη διαδικασία

Γιατί στην εταιρική αξιοκρατία όλα μπορούν να εξηγηθούν. Αρκεί να γνωρίζεις από πριν ποιος πρέπει να βγει πρώτος.

Και κάπως έτσι, με διαφάνεια, αντικειμενικότητα, «πιέσεις» και μπόλικη εταιρική ορολογία…

Ψήλωσε η κοντούλα λεμονιά.

Το στέκι της έλξης - Το blog των Σιδηροδρομικών